Prizde Sıfırlama Tespiti: 4 Adımda Teşhis ve Çözüm

Kısaca: Prizde sıfırlama tespiti, topraklama klemensine bağımsız hat yerine nötr hattından köprü atılıp atılmadığını belirlemek için yapılır. Nötr koptuğunda cihaz gövdesine faz voltajı veren bu bağlantı, multimetreyle voltaj ve direnç ölçülerek kolayca teşhis edilir. Kesin çözüm için köprü sökülmeli, panodan gerçek topraklama çekilmeli ve 30 mA kaçak akım koruma rölesi eklenmelidir.

Sıfırlama, nötr hattı koptuğunda elektrikli cihazların metal gövdesine doğrudan 230 V faz gerilimi verir.
Nötr ile toprak klemensleri arasında tam 0,00 V ölçülmesi ya da sıfır ohm direnç çıkması sıfırlamayı gösterir.
Prizde sıfırlama varken kaçak akım koruma rölesi sağlıklı çalışamaz veya sürekli atar.
Kalıcı güvenlik için köprü sökülmeli, panodan bağımsız sarı-yeşil koruma iletkeni çekilmelidir.

İçindekiler

Evinizdeki prizde bağımsız bir topraklama iletkeni bulunmadığında, kimi eski tesisatlarda nötr ile toprak klemensinin birbirine köprülendiği görülür. Kolay yoldan topraklama hissi veren bu durum nedeniyle prizde sıfırlama tespiti yapmak can güvenliği açısından ertelenemez bir ihtiyaçtır. Şebekede nötr hattı koptuğunda veya sokak direğinde faz ile nötr yer değiştirdiğinde, prize bağlı olan çamaşır makinesi ya da fırının dış gövdesi 230 volt ile enerjilenir. Metal gövdeye dokunulduğunda akım doğrudan insan vücudu üzerinden toprağa akar.

Köprülemenin Neden Olduğu Riskler

Priz yuvasında yapılan sıfırlama işlemi, bina panosundaki kaçak akım koruma rölesinin işlevini bütünüyle bozar. Kaçak akım rölesi, fazdan giren akım ile nötrden dönen akım arasındaki miliamper düzeyindeki farkı izler. Sıfırlamada toprak akımı da nötr üzerinden aktığı için cihaz gövdesindeki tehlikeli sızıntılar röle tarafından algılanamaz. Hatta çoğu durumda röle devreye girdiğinde hemen atar; bu yüzden bilinçsiz kişiler çözümü kaçak akım rölesini tamamen devreden çıkarmakta bulur.

Multimetre ile Prizde Sıfırlama Tespiti

Ölçüme başlamadan önce multimetrenizi 750 V AC gerilim kademesine ayarlayın. Yapacağınız prizde sıfırlama tespiti için probları sırayla faz-nötr ve faz-toprak arasına temas ettirin. Her iki ölçümde de birbirine çok yakın (yaklaşık 220-230 V) değerler okursunuz. Asıl belirleyici adım nötr ile toprak yuvaları arasını ölçmektir. Normal şartlarda şebeke yükünden dolayı nötr ile toprak arasında 0,5 V ila 3 V düzeyinde küçük bir potansiyel fark bulunur. Eğer ekranda tam 0,00 V görüyorsanız bu durum güçlü bir köprüleme işaretidir.

Doğrulamayı kesinleştirmek için ana sigortayı indirin. Multimetreyi direnç veya sesli süreklilik (buzzer) moduna alın. Prizdeki nötr vidası ile yan toprak kulakçığı arasına probları değdirin. Multimetre doğrudan sıfır ohm gösteriyor veya ötüyorsa prizde köprüleme vardır.

Sıfırlamayı Düzeltme ve Güvenli Tesisat Adımları

Güvenilir bir prizde sıfırlama tespiti sonrasında ilk iş sigortayı kapatıp klemensler arasındaki köprü telini sökmektir. Bu işlem prizi iki telli (faz ve nötr) duruma geri döndürür. Ancak cihazları gövde kaçaklarına karşı korumak için tek başına köprüyü sökmek yetmez:

Sigorta kutusundan priz buatına kadar 2,5 mm² kesitinde sarı-yeşil bağımsız topraklama iletkeni çekin.
Çekilen iletkeni ana panodaki toprak barasına bağlayın.
Tesisat girişine hayat koruma eşiği olan 30 mA kaçak akım koruma rölesi bağlayın.

Binada topraklama kazığı veya temel topraklaması hiç yoksa, lokal sıfırlama yerine bina girişine uygun bakır elektrot çakılması için yetkili elektrik teknisyeninden yardım alın. Böylece prizde sıfırlama tespiti ile başlayan süreç, standartlara uygun kalıcı bir korumaya kavuşur.

Sık sorulan sorular

Sıfırlama yapılmış bir priz yangın çıkarır mı?

Evet. Nötr hattında gevşeklik veya aşırı yük oluştuğunda bağlantı noktaları aşırı ısınır. Ayrıca metal gövdeye kaçan akım ark oluşturarak priz yuvasında veya bağlı cihazda yangın başlatabilir.

Kaçak akım rölesi sıfırlama olan evde çalışır mı?

Düzgün çalışmaz. Sıfırlama yapılan prizde yük çalıştırıldığında akım nötr yerine kısmen gövdeye veya toprağa yönelirse kaçak akım rölesi devreyi anında keser ve tutulamaz hale gelir.

Sıfırlamayı iptal etmek tek başına prizi güvenli yapar mı?

Hayır. Köprüyü söktüğünüzde priz topraksız kalır. Cihazları korumak ve çarpılma riskini önlemek için ana panodan sarı-yeşil koruma iletkeni çekilmelidir.

İlgili yazılar

Kaynaklar: yandex.com.tr, www.youtube.com, elektrikx.com.tr, www.technopat.net