Kısaca: Kaçak akım rölesi arıza tespiti, tesisattaki kaçak akımın yönünü ve kaynağını bulmak için panodaki sigortaların sırayla izole edilmesiyle başlar. Rölenin zamansız açması genellikle rezistanslı cihazlardaki yalıtım hatasından, buat içi nötr-toprak temasından ya da elektronik kart filtrelerinden kaynaklanır. Sorunlu hat kademeli olarak ayrıştırıldıktan sonra yalıtım direnci testi yapılarak arıza giderilir.
- Röle kurulmadığında panodaki tüm otomatik sigortaları indirip röleyi tek başına kaldırmak ilk arıza ayrıştırma adımıdır.
- Nötr ile toprak iletkeninin hatta birbirine temas etmesi, ilgili linye sigortası kapalı olsa bile röleyi attırabilir.
- Su ısıtıcısı, fırın ve çamaşır makinesi gibi rezistans barındıran cihazlar yalıtım yıpranmasına bağlı gövde kaçaklarının birincil kaynağıdır.
- Elektronik balastlar ve sürücüler içeren tesisatlarda standart AC tipi röleler yerine A veya B tipi röle kullanımı zamansız açmaları engeller.
İçindekiler
Elektrik panosundaki koruma anahtarı aniden kapandığında, kaçak akım rölesi arıza tespiti yapılmadan şalteri zorla yukarıda tutmaya çalışmak yangın ve can güvenliği açısından tehlikelidir. Kaçak akım koruma rölesi, gelen faz akımı ile dönen nötr akımı arasındaki denge 30 mA eşiğini aştığında devreyi saniyenin onda biri gibi bir sürede keser. Bu açmanın arkasında genellikle bir cihazın gövdeye kaçak yapması, buat içinde nötr ile toprak iletkeninin birbirine değmesi veya kablo kılıfının zedelenmesi yatar.
Kaçak Akım Rölesi Arıza Tespiti İçin 4 Temel Adım
Panoda röle tutmuyorsa ya da açıldıktan kısa süre sonra yeniden düşüyorsa, devreleri bölme tekniğiyle arızanın bulunduğu noktaya hızla ulaşabilirsiniz:
- Tüm linyeleri kapatın: Panoda kaçak akım rölesine bağlı olan tüm otomatik sigortaları aşağı indirin.
- Röleyi tek başına kurun: Sigortalar kapalıyken kaçak akım rölesini yukarı kaldırın. Röle bu haldeyken bile tutmuyorsa, nötr barasında doğrudan bir toprak teması vardır veya rölenin kendi iç mekanizması bozulmuştur.
- Sigortaları sırayla açın: Röle devrede kaldıysa sigortaları teker teker kaldırın. Hangi sigorta kalktığında röle düşüyorsa, arızalı hat o linyeye aittir.
- Yükleri prizden çekin: Tespit edilen hattaki tüm cihazların fişini prizden çekin. Cihazlar devreden çıktığında hat tutuyorsa, arıza hatta değil prize bağlı cihazın yalıtımındadır.
Hatta hiçbir alıcı bağlı değilken bile röle açıyorsa, tesisatta kaçak akım rölesi arıza tespiti adımları nötr hattına odaklanmalıdır. Sigortalar yalnızca faz iletkenini kestiği için, kapalı bir linyedeki nötr-toprak kısa devresi başka bir devre çalıştığı anda röleyi tetikleyebilir.
| Belirti | Muhtemel Neden | İlk Müdahale |
|---|---|---|
| Röle tüm sigortalar kapalıyken açıyor | Nötr barasında toprak teması veya arızalı röle | Nötr klemenslerini ayırıp izolasyonu kontrol edin |
| Belli bir cihaz prize takılınca açıyor | Rezistans veya motor sargısında yalıtım kaybı | Cihazı şebekeden ayırıp teknik servise yönlendirin |
| Yağışlı havalarda periyodik açma | Dış aydınlatma buatına nem veya su sızması | Dış ortam armatürlerini açıp klemensleri kurutun |
İzolasyon Ölçümü ve Cihaz Seçiminin Rolü
Teknisyen seviyesinde yürütülen kaçak akım rölesi arıza tespiti çalışmasında mA hassasiyetli pensampermetre ve yalıtım direnci test cihazı (meger) devreye girer. Meger ölçümünde faz-toprak ve nötr-toprak arası yalıtım direncinin yasal sınır olan 1 megaohm değerinin çok üzerinde olması beklenir. Düşük değerler kablo izolasyonunun ömrünü tamamladığını gösterir.
Öte yandan inverterli klimalar, bilgisayar güç kaynakları ve LED sürücüler yüksek frekanslı sızıntılar üretebilir. Standart AC tipi röleler bu kaçakları doğru filtreleyemediğinden, kapsamlı bir kaçak akım rölesi arıza tespiti sürecinde panodaki rölenin tipine bakılmalı, elektronik yüklerin yoğun olduğu yerlerde A veya B tipi röle tercih edilmelidir.
Sık sorulan sorular
Kaçak akım rölesi üzerindeki test butonu çalışmıyorsa ne anlama gelir?
Test butonu rölenin içinden yapay bir kaçak akım geçirerek açma mekanizmasını test eder. Butona basıldığında röle atmıyorsa cihaz mekanik olarak arızalanmıştır ve derhal yenisiyle değiştirilmelidir.
Sigortası kapalı olan bir hat kaçak akım rölesini neden attırır?
Standart sigortalar sadece faz iletkenini keser, nötr hattı baraya bağlı kalır. Kapalı hattaki nötr kablosu toprağa temas ediyorsa, evdeki başka bir cihaz çalıştığında dönen nötr akımı toprağa sızar ve röleyi açtırır.
Ev için 30 mA mi yoksa 300 mA mi kaçak akım rölesi kullanılmalıdır?
İnsan hayatını korumak için daire içi tali panolarda mutlaka 30 mA eşikli röle kullanılır. 300 mA röleler ise yangın koruma amacıyla ana bina girişine veya sayaç panolarına takılır.
İlgili yazılar
- Dijital İkiz Endüstriyel Otomasyon: 3 Uygulama Alanı
- Endüstriyel UPS verimliliği: VFI ve Eko-Mod Analizi
- Basınçlı hava enerji verimliliği: 4 adımda SER
Kaynaklar: elektrikx.com.tr, www.grafenmuhendislik.com.tr, www.densaelektrik.com.tr, www.ekgelektrik.com
Yorum yaz